Công tắc 2 chiều là gì? Cấu tạo và cách đấu đúng chuẩn

[Kho Thiết Bị Điện]

Công tắc 2 chiều (hay còn gọi là công tắc ba cực) là thiết bị điện phổ biến được sử dụng để điều khiển bật/tắt một thiết bị điện (thường là bóng đèn) từ hai vị trí khác nhau.

Ứng dụng điển hình nhất của công tắc 2 chiều là ở hệ thống đèn cầu thang (bật ở tầng 1, lên tầng 2 tắt hoặc ngược lại) và đèn phòng ngủ (bật ở cửa ra vào, tắt ở đầu giường).

1. Cấu tạo của công tắc 2 chiều​

Khác với công tắc 1 chiều thông thường chỉ có 2 cực tiếp điểm, công tắc 2 chiều có 3 cực tiếp điểm trong một hạt công tắc.

Cấu tạo cơ bản bao gồm:

• Cực chung (Cực P - Common): Thường nằm ở giữa hoặc được ký hiệu riêng (ví dụ: chữ L hoặc số 0). Đây là nơi nhận nguồn điện cấp vào hoặc xuất nguồn ra bóng đèn.
• Hai cực phụ (Cực tĩnh - Travelers): Thường ký hiệu là L1 và L2 (hoặc số 1 và 2). Hai cực này đóng vai trò làm đường dây liên lạc (dây vách) giữa hai công tắc 2 chiều với nhau.

Khi bạn bật hoặc gạt công tắc, cực chung (L) sẽ luân phiên kết nối với cực L1 hoặc cực L2, tạo ra sự thay đổi trạng thái đóng/ngắt mạch điện.

2. Sơ đồ và cách đấu công tắc 2 chiều đúng chuẩn​

Có nhiều cách đấu mạch 2 chiều, tuy nhiên cách dưới đây là sơ đồ chuẩn kỹ thuật, an toàn nhất và được các kỹ sư điện ưu tiên lựa chọn vì dây nóng luôn được ngắt hoàn toàn khi tắt đèn, tránh hiện tượng đèn LED bị nhấp nháy hoặc tê giật khi thay bóng.

Chuẩn bị thiết bị:​

• 2 hạt công tắc 2 chiều.
• 1 bóng đèn.
• Dây điện (nên dùng 2 màu dây khác nhau để dễ phân biệt dây nguồn và dây liên lạc).

Sơ đồ nguyên lý đấu dây:​

Các bước đấu nối chi tiết:​

• Bước 1: Đấu dây nguồn (Dây Nóng - Phase): Kéo dây Nóng (L) từ nguồn tổng (Aptomat) vào cực chung (L hoặc 0) của Công tắc thứ nhất.
• Bước 2: Đấu cặp dây liên lạc (Traveler wires): Nối cực L1 của công tắc thứ nhất với cực L1 của công tắc thứ hai. Tiếp tục nối cực L2 của công tắc thứ nhất với cực L2 của công tắc thứ hai. (Hai sợi dây này chạy song song với nhau giữa 2 vị trí đặt công tắc).
• Bước 3: Đấu dây ra đèn: Từ cực chung (L hoặc 0) của Công tắc thứ hai, bạn đấu một sợi dây điện nối trực tiếp vào 1 cực của bóng đèn.
• Bước 4: Đấu dây nguội (Neutral): Cực còn lại của bóng đèn sẽ được nối thẳng về dây Nguội (N) của nguồn tổng để khép kín mạch điện.

Những lưu ý an toàn và kỹ thuật khi lắp đặt​

• Tuyệt đối không đấu theo sơ đồ "đốt dây" (sơ đồ chập mạch): Một số thợ điện không chuyên thường dùng sơ đồ cấp cả dây Nóng và Nguội vào cả 2 công tắc để tiết kiệm dây. Cách này cực kỳ nguy hiểm, dễ gây chập cháy, nổ hệ thống khi hai công tắc không đồng bộ hoặc khi sửa chữa.
• Chọn đúng hạt công tắc: Hãy đảm bảo bạn mua đúng hạt công tắc 2 chiều (3 cực). Nếu nhìn mặt sau chỉ có 2 lỗ cắm dây thì đó là công tắc 1 chiều thông thường, không thể đấu mạch này.
• Ngắt nguồn điện trước khi thao tác: Luôn ngắt Aptomat tổng và dùng bút thử điện kiểm tra lại trước khi tiến hành đấu nối dây.
• Sử dụng ống luồn dây: Đối với hệ thống đi dây âm tường, hãy luồn cặp dây liên lạc vào trong ống gen bảo vệ để tránh ẩm mốc và dễ dàng thay thế, nâng cấp sau này (ví dụ như khi muốn nâng cấp lên hệ thống công tắc thông minh).

>> Có thể bạn quan tâm đến Top 7 công tắc đảo chiều tốt nhất hiện nay!