Công tác giải phóng mặt bằng: khi công cụ số trở thành "cánh tay nối dài" của nhà quản lý

nguyentheanh

Ts Quản lý kinh tế, Ks KTXD, chuyên gia AI & BIM
Thành viên BQT
Tham gia
6/7/07
Bài viết
4.687
Điểm tích cực
6.794
Điểm thành tích
113
CÔNG TÁC GIẢI PHÓNG MẶT BẰNG: KHI CÔNG CỤ SỐ TRỞ THÀNH "CÁNH TAY NỐI DÀI" CỦA NHÀ QUẢN LÝ

Tóm tắt Trong bối cảnh Luật Đất đai 2024 và Nghị định 151/2025/NĐ-CP chuyển giao trọng trách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư (BT, HT, TĐC) sâu rộng về cấp cơ sở, áp lực lên vai lãnh đạo các Trung tâm Phát triển quỹ đất, Trung tâm dịch vụ công, Ban QLDA, Chủ đầu tư thực hiện công tác giải phóng mặt bằng là cực kỳ lớn. Bài viết phân tích 10 giá trị cốt lõi mà một hệ thống chuẩn hóa như Phần mềm GPMB GXD mang lại. Không chỉ dừng lại ở việc tính toán, giải pháp này giúp trật tự hóa dữ liệu rời rạc, bảo vệ an toàn pháp lý cho cán bộ và khơi thông "điểm nghẽn" tiến độ dự án. Đây là góc nhìn từ thực tế hồ sơ, giúp nhà quản lý chuyển từ thế bị động sửa sai sang chủ động kiểm soát bằng dữ liệu sạch.

Từ khóa: Công cụ; Phần mềm; GPMB GXD; Quản trị dữ liệu GPMB; Chuyển đổi số xây dựng; Tiến độ dự án.

Chào các anh chị đồng nghiệp, những người đang trực tiếp điều hành "mặt trận" kiểm đếm, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư, giải phóng mặt bằng đầy cam go.
Tôi hiểu rằng, với một Giám đốc Trung tâm Phát triển quỹ đất, Trung tâm dịch vụ công, Giám đốc Ban QLDA hay Chủ tịch xã, nỗi lo lớn nhất không chỉ là thiếu người làm, nhiều người mới chưa quen việc, áp lực tiến độ từ cấp trên, mà là dữ liệu không sạch và hồ sơ thiếu tính hệ thống. Khi dữ liệu, thông tin, giá cả, quy định pháp luật liên quan đến đất đai, chế độ bồi thường... thay đổi hằng năm, từ 2026, khi thẩm quyền phê duyệt phương án bồi thường được phân cấp mạnh về cấp xã, nếu chúng ta vẫn quản lý bằng "niềm tin" vào các file Excel rời rạc của cá nhân các nhân viên, rủi ro pháp lý là khó tránh khỏi.
Dưới đây là 11 điểm then chốt mà giải pháp Phần mềm GPMB GXD có thể giải quyết, bám sát "nỗi đau" và mong muốn thực tế của người đứng đầu:

1. Cơ chế "n trong 1": Lập dự toán và lập biên bản kiểm đếm song song
Đây là lời giải cho bài toán quá tải nhân lực. Thay vì quy trình thủ công: đi hiện trường ghi chép -> về văn phòng nhập máy -> lập dự toán, xuất hồ sơ từng hộ dân riêng lẻ, phần mềm cho phép thực hiện đồng thời. Thực tế cho thấy cách làm này giúp rút ngắn từ 1/2 đến 2/3 thời gian lập hồ sơ, cho phép một đội ngũ nhỏ có thể xử lý khối lượng dự án gấp 4 lần so với trước đây.

2. Chuẩn hóa hệ cơ sở dữ liệu đơn giá bồi thường, hỗ trợ, tái định cư của các tỉnh thành
GXD đã số hóa và lập trình, để cán bộ GPMB chỉ việc kích chuột hoặc gõ từ khóa... là có thể tra cứu dễ dàng số liệu đơn giá bồi thường cây trồng, vật nuôi, định mức, đơn giá đưa vào bảng tính để tính toán. Thay vì trước đây anh/chị/em phải tự tìm file, tự chế dữ liệu vào Word, Excel... rồi khi làm việc lại phải lần tìm, copy, paste, lập hàm như Vlookup để tìm kiếm vừa nặng nề bảng tính, tốn nhiều thời gian, tâm lý ức chế người lao động (không còn nhẹ nhàng, thanh thoát, yêu công việc nữa, nghĩ đến là nặng nề, có khi còn sợ và ngại) lại vừa dễ sai vì hạn chế của hàm...
Luật, Nghị định, Thông tư có liên quan luôn được các chuyên gia, kỹ sư GXD đọc, cập nhật kịp thời, giúp bọc lót thêm anh/chị/em về pháp lý, thay vì trước đây tự bơi trong biển quy định pháp luật, nhiều khó khăn vướng mắc không biết hỏi ai.
Lãnh đạo thường lo lắng cán bộ áp sai đơn giá bồi thường dẫn đến sai sót phải làm lại, chờ đợi làm trễ tiến độ, bị trên khiển trách, hoặc tệ hơn có thể gây khiếu kiện. Phần mềm đã mã hóa hàng chục nghìn dữ liệu đơn giá về đất đai, vật kiến trúc, cây trồng, vật nuôi (ví dụ Hòa Bình trước đây là 18.253 dữ liệu). Việc tra cứu tự động theo mã giúp loại bỏ sai sót số học và đảm bảo tính đồng nhất giữa các phương án bồi thường.

3. Tự động hóa bộ hồ sơ hộ dân "trong nháy mắt"
Nỗi ám ảnh về việc in ấn hàng nghìn trang hồ sơ cho mỗi dự án, lại tốn công sắp xếp, chia hồ sơ cho hàng trăm hộ dân được giải quyết bằng chức năng Spin thông minh. Chỉ cần một bảng dữ liệu gốc, phần mềm tự động đổ thông tin vào toàn bộ hệ thống biểu mẫu: từ Bìa hồ sơ, Biên bản kiểm kê đến Quyết định phê duyệt chi tiết cho từng hộ. Hồ sơ xuất ra rõ ràng, sạch đẹp, chuyên nghiệp và đồng bộ. Có những người tiến bộ hơn đã biết ứng dụng AI, hoặc lập trình thêm các hàm VBA để xử lý hồ sơ, nhưng đó chỉ là công cụ tự chế, còn nhiều hạn chế, chưa xử lý được nhiều tình huống, đặc biệt là hệ cơ sở dữ liệu tự cập nhật chưa chuyên nghiệp, văn bản có thể còn cũ, biểu mẫu chưa chuẩn... tự chế trong điều kiện bận rộn, tranh thủ không thể bài bản, chuyên nghiệp như phần mềm GPMB GXD do một tập thể chuyên gia, kỹ sư của Cty GXD có nhiều năm kinh nghiệm phát triển phần mềm chuyên nghiệp với các ngôn ngữ lập trình cao cấp, thiết kế cơ sở dữ liệu bài bản.


4. Hệ thống biểu mẫu chuẩn, tối ưu qua nhiều lần hoàn thiện
Ở tầng công cụ, phần mềm GPMB GXD mang lại giá trị thực tế thông qua hệ thống biểu mẫu đã được phát triển và kiểm chứng qua nhiều công việc mà tác giả và nhóm phát triển tham gia cùng các đối tác tại Trung tâm phát triển quỹ đất Thái Bình, quận Nam Từ Liêm - Hà Nội, tỉnh Hòa Bình (từ khi còn chưa sáp nhập), một số xã như Hà An, Quảng Ninh, cán bộ Ban QLDA phường Phương Liệt, Hà Nội. Phần mềm GPMB GXD không chỉ cung cấp một khung bảng tính, mà cung cấp một quy trình đã được tối ưu hóa: từ cách trình bày 1 hộ dân có 1 thửa đất, tình huống có nhiều thửa đất đến việc tổ chức giữ liệu tập trung vào 1 sheet và lập trình tự động xuất bộ hồ sơ hoàn chỉnh điền dữ liệu sang biểu mẫu ở nhiều sheet chỉ bằng một nút "Spin". Điều này giúp hồ sơ luôn đồng nhất, chuyên nghiệp và giảm đến 90% thời gian làm hồ sơ so với phương pháp thủ công.

5. Kết nối hiện trường - văn phòng qua giải pháp AppSheet
Để giải quyết độ trễ dữ liệu, GXD đã hoàn thiện kết nối AppSheet trên điện thoại/iPad. Cán bộ hiện trường nhập số liệu đến đâu, dữ liệu đổ về văn phòng đến đó. Người ở nhà có thể kéo số liệu xuống để tra mã, áp giá ngay lập tức, xóa bỏ tình trạng "đợi người mang sổ về" mới bắt đầu nhập liệu.

6. Kiểm soát "đường găng" tiến độ bằng dữ liệu số
Thay vì nghe báo cáo miệng "đang triển khai", lãnh đạo có thể nhìn thấy bức tranh tổng thể qua các sheet tổng hợp. Phần mềm giúp nhận diện ngay những hộ nào chưa ký, kinh phí bồi thường đang ở mức nào và những tiểu dự án nào đang bị tắc nghẽn.

7. Lá chắn bảo vệ an toàn pháp lý cho cán bộ phê duyệt
Theo Nghị định 151/2025/NĐ-CP, áp lực lên người ký duyệt phương án tại cấp cơ sở là cực lớn. Việc sử dụng thuật toán tính toán bám sát Nghị định 88/2024/NĐ-CP và các quyết định của địa phương giúp hồ sơ luôn "audit-ready" (sẵn sàng cho thanh tra), giảm thiểu rủi ro kỷ luật cho người đứng đầu do sai sót dữ liệu.

8. Tích hợp trực tiếp với Tổng mức đầu tư (TMĐT) dự án
GPMB thường là nguyên nhân gây đội vốn phi mã. Bảng tính chi phí bồi thường trong phần mềm được thiết kế để tự động liên kết (link) tới bảng TMĐT. Điều này giúp chủ đầu tư kiểm soát dòng tiền chính xác ngay từ bước chuẩn bị dự án, tránh tình trạng phải dừng dự án để điều chỉnh chủ trương đầu tư do thiếu vốn GPMB.

9. Công cụ hỗ trợ "Dân vận khéo" bằng sự minh bạch
Sự đồng thuận của người dân đến từ việc giải thích rõ ràng quyền lợi. Phần mềm hỗ trợ xuất phiếu tính chi tiết, liệt kê mọi khoản bồi thường, hỗ trợ từ di dời mồ mả đến đào tạo nghề. Khi người dân nhìn thấy sự công bằng và chính xác đến từng m2, từng cây trồng, công tác vận động sẽ thuận lợi hơn rất nhiều.

10. Giải quyết bài toán xáo trộn nhân sự sau sáp nhập
Sau khi sắp xếp đơn vị hành chính, người cũ đi, người mới về thường gặp khó khăn trong việc tiếp quản hồ sơ. GPMB GXD đóng vai trò là "kho tri thức số" lưu trữ toàn bộ dữ liệu dự án cũ. Cán bộ mới chỉ cần học cách vận hành phần mềm là có thể thẩm thấu thuật toán chuyên môn và tiếp tục công việc mà không làm đứt gãy quy trình. Nếu có cán bộ nào vì áp lực quá chuyển đi, chỉ với 1 file số liệu GPMB GXD thống nhất + Video + tài liệu hướng dẫn sử dụng, người mới dễ dàng tiếp quản công việc mà không bị độ trễ, hụt hẫng so với quản lý theo đống file rối rắm mà người cũ làm theo cách truyền thống để lại, học hỏi được cũng hết hơn, tốn rất nhiều thời gian, luôn là nỗi lo của lãnh đạo.

11. Chuyển đổi số thực chất từ cấp xã/phường
Chuyển đổi số GPMB không phải là mua một hệ thống nhiều tỷ đồng, mà bắt đầu từ việc làm sạch dữ liệu hộ dân trên một nền tảng chuyên dùng cho công việc này. Ở tầng công cụ, phần mềm chuyên biệt như GPMB GXD hỗ trợ chuẩn hóa biểu mẫu và giảm thao tác lặp lại, giúp bộ máy hành chính cấp xã vận hành hiện đại và phục vụ nhân dân hiệu quả hơn.

Nhận định chuyên môn

  1. GPMB không chậm vì cán bộ không nỗ lực; nhiều khi chậm vì dữ liệu chưa được tổ chức để công việc có thể chạy nhanh.
  2. Một phương án bồi thường tốt không chỉ đúng số tiền, mà còn phải rõ căn cứ, dễ kiểm tra và dễ giải thích cho người dân hiểu quy định và đồng tình.
  3. Chuyển đổi số trong GPMB là hành trình từ "mỗi người một đống file Excel, PDF, Word" sang "dữ liệu tập trung, quy trình thống nhất".
Cách làm gợi ý
  • Bước 1: Rà soát và số hóa toàn bộ dữ liệu công việc kiểm đếm, bồi thường hiện đang làm vào phần mềm.
  • Bước 2: Triển khai AppSheet cho đội ngũ kiểm đếm hiện trường để thu thập dữ liệu thô (ảnh chụp, tọa độ, khối lượng, video quay).
  • Bước 3: Sử dụng cơ chế "2 trong 1" để lập biên bản và dự toán ngay trong ngày làm việc.
  • Bước 4: Thiết lập hệ thống biểu mẫu chuẩn theo Phụ lục Nghị định 88/2024/NĐ-CP và Nghị định 151/2025/NĐ-CP.
  • Bước 5: Tổng hợp dữ liệu vào bảng TMĐT để chủ đầu tư chủ động nguồn vốn.
  • Bước 6: Thực hiện niêm yết điện tử song song với niêm yết trực tiếp để tăng tính minh bạch.
Kết luận GPMB nhanh phải bắt đầu từ hồ sơ, số liệu, dữ liệu mạch lạc, rõ ràng. Phần mềm GPMB GXD không thay người làm GPMB, nhưng có thể giúp thông tin, số liệu, hồ sơ có trật tự, bài bản hơn, dễ kiểm tra hơn và bớt rủi ro hơn. Sự chuyển hóa từ dữ liệu rời rạc sang dữ liệu tập trung, có cấu trúc là minh chứng cho một bộ máy hành chính hiện đại, sẵn sàng đáp ứng những yêu cầu khắt khe của Luật Đất đai, Luật Xây dựng, Luật Đấu thầu và pháp luật có liên quan mới.

Lời khuyên áp dụng

  • Tổ chức/Doanh nghiệp xây dựng: Nên đầu tư công nghệ làm "bảo hiểm" tiến độ cho các dự án trọng điểm. Một ngày mặt bằng sạch sớm có thể tiết kiệm hàng tỷ đồng chi phí cơ hội.
  • Kỹ sư/Cán bộ GPMB: Hãy làm chủ công cụ để giải phóng bản thân khỏi các phép tính thủ công, dành thời gian cho công tác dân vận và tư vấn pháp lý.
  • Sinh viên: Tiếp cận sớm với các phần mềm nghiệp vụ thực chiến để lấp đầy khoảng trống kiến thức giữa lý thuyết và hiện trường.
  • Công ty CP Giá Xây Dựng: Tiếp tục R&D giải pháp phần mềm, gắn thông tin, phân loại thông tin sao cho nhân viên thao tác thuận lợi, nhập dữ liệu, xử lý, xuất ra các báo cáo nhanh chóng để phục vụ lãnh đạo quản lý. Cũng nên định hướng nghiên cứu kết nối App và GIS để trực quan hóa dữ liệu bồi thường lên bản đồ số, giúp lãnh đạo điều hành dự án từ xa hiệu quả hơn.
Câu hỏi gợi mở thảo luận
  1. Đơn vị của anh/chị hiện đang mất bao nhiêu thời gian để tổng hợp báo cáo tiến độ GPMB cho một dự án nghìn hộ?
  2. Anh/chị có tự tin 100% rằng tất cả các file Excel của cán bộ dưới quyền đang áp đúng đơn giá, chế độ chính sách hiện hành của tỉnh/thành phố không?
  3. Khi sáp nhập đơn vị hành chính, việc tra cứu hồ sơ bồi thường cũ đang gặp những trở ngại gì?
  4. Nếu có thể giảm 80% thời gian in ấn hồ sơ đền bù, bồi thường cho hộ dân, anh chị sẽ ưu tiên cán bộ tập trung vào khâu việc nào tiếp theo?
  5. Anh/chị nghĩ sao về việc người dân có thể quét mã QR để tự kiểm tra phiếu tính bồi thường của gia đình mình?
Tài liệu tham khảo
  1. Chính phủ (2024). Nghị định số 88/2024/NĐ-CP quy định về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất.
  2. Chính phủ (2025). Nghị định số 151/2025/NĐ-CP quy định về phân định thẩm quyền của chính quyền địa phương 02 cấp và phân cấp trong lĩnh vực đất đai.
  3. Quốc hội (2024). Luật Đất đai số 31/2024/QH15.
  4. Công ty Cổ phần Giá Xây Dựng (2026). Sổ tay sử dụng Phần mềm Giải phóng mặt bằng (GPMB GXD).
  5. Bộ Nông nghiệp và Môi trường (2025). 16 bước thực hiện thu hồi đất phục vụ quốc phòng, an ninh, phát triển KT-XH.
--------------------------------------------------------------------------------
Thông tin tác giả:
TS. Nguyễn Thế Anh
Chủ trì nhóm nghiên cứu và phát triển (R&D) Phần mềm Giải phóng mặt bằng (GPMB GXD) và chuyển giao giải pháp cho các Trung tâm phát triển quỹ đất, bộ phận GPMB của Chủ đầu tư...
Admin - diễn đàn giaxaydung.vn, gxd.edu.vn, gxd.vn CEO - Giám đốc điều hành Công ty Cổ phần Giá Xây Dựng
Địa chỉ: Số 124A, phố Nguyễn Ngọc Nại, phường Phương Liệt, thành phố Hà Nội, Việt Nam.
Liên hệ qua tin nhắn FB: https://facebook.com/TSNguyenTheAnh
 
Tải bộ cài phần mềm Dự toán GXD, Đấu thầu GXD, Thanh Quyết toán GXD, Quản lý chất lượng GXD. Dành cho người mua bản quyền
Kích để xem khóa học Dự toán công trình
Kích để xem khóa học Dự toán công trình
Kích để xem khóa học Chỉ huy trưởng công trường
Kích để xem giới thiệu phần mềm thanh quyết toán
Phần mềm quản lý chất lượng công trình QLCL GXD
Tìm hiểu khóa học Thanh Quyết toán GXD
Giới thiệu phần mềm Dự toán GXD dùng là thích, kích là sướng

Các bài viết mới

Back
Top