Tại sao lãnh đạo lại là rào cản lớn hơn công nghệ khi triển khai AI?

[nguyentheanh]

Lãnh đạo trở thành "Nút thắt" trong triển khai AI: Khi tư duy quản trị không bắt kịp tốc độ công nghệ​

Trong khi công nghệ AI đang phát triển mạnh mẽ và nhân viên tỏ ra rất sẵn sàng tiếp nhận, rào cản lớn nhất đối với việc mở rộng quy mô AI lại chính là từ phía ban lãnh đạo. Việc triển khai AI thành công không còn là một thách thức về mặt công nghệ, mà thực chất là một bài toán về kinh doanh và chuyển đổi tổ chức.
Dưới đây là những nguyên nhân cốt lõi khiến lãnh đạo trở thành rào cản lớn hơn công nghệ:

1. Đổ lỗi cho nhân viên và lảng tránh trách nhiệm tự thân​

Nghiên cứu chỉ ra rằng, các nhà lãnh đạo cấp cao (C-suite) có xu hướng coi "sự thiếu sẵn sàng của nhân viên" là rào cản đối với việc áp dụng AI với tỷ lệ cao gấp đôi so với việc họ tự nhìn nhận lại trách nhiệm trong vai trò lãnh đạo của chính mình. Tuy nhiên, thực tế chứng minh điều ngược lại: người lao động không chỉ sẵn sàng mà còn đang âm thầm tự ứng dụng AI vào công việc. Tỷ lệ nhân viên sử dụng Gen AI thường xuyên trong các tác vụ hàng ngày trên thực tế cao gấp ba lần so với con số mà ban lãnh đạo ước tính. Việc đánh giá sai lệch này khiến các nhà quản lý bỏ lỡ cơ hội cộng hưởng cùng động lực từ cơ sở, vô hình trung tạo ra sự kìm hãm tiến trình vươn tới mức độ trưởng thành về AI của tổ chức.​

2. Thiếu hụt tham vọng chuyển đổi đủ lớn​

Hầu hết các tổ chức hiện nay có đầu tư cho AI nhưng chưa thu được lợi nhuận như kỳ vọng do thiếu đi những khát vọng đủ tầm. Sự thất bại trong việc nhân rộng các dự án AI thường không xuất phát từ lỗi kỹ thuật, mà nằm ở chỗ các chiến lược được thiết kế và thực thi kém, cộng với việc lãnh đạo không có mục tiêu đổi mới táo bạo. Để AI thực sự tạo ra sức bật, lãnh đạo phải dám đặt ra tầm nhìn mang tính chuyển đổi sâu rộng (transformational impact) thay vì chỉ nhắm đến việc tối ưu hóa cục bộ ở quy mô nhỏ.​

3. Khó khăn trong việc đạt được sự đồng thuận chiến lược​

Xây dựng được tiếng nói chung giữa các nhà lãnh đạo cấp cao để tạo ra một lộ trình AI bài bản là một nhiệm vụ đặc biệt khó khăn. Quá trình này đòi hỏi sự tham gia liên tục của lãnh đạo trên nhiều lĩnh vực kinh doanh, trong bối cảnh mỗi bộ phận đều có những mục tiêu và "khẩu vị rủi ro" khác biệt.​

Khi thượng tầng không thống nhất được định hướng phát triển cũng như tiêu chí đánh giá, các nỗ lực triển khai AI sẽ trở nên phân mảnh, rời rạc và không thể tạo ra giá trị đột phá.​

4. Tư duy sai lầm: Coi AI là "phần mềm" thay vì động lực "tái cấu trúc" (Rewiring)​

Việc triển khai AI không giống như mua và cài đặt một phần mềm thông thường. Đây là quá trình đòi hỏi sự "tái cấu trúc" (rewiring) toàn diện từ mô hình vận hành, hệ thống cấu trúc đội ngũ, cho đến việc quản lý luồng dữ liệu. Các nhà lãnh đạo thường loay hoay vì cố gắng gò ép một công nghệ mang tính cách mạng vào một nền tảng quản trị cũ kỹ.​

Để AI hoạt động hiệu quả, tổ chức bắt buộc phải thiết lập mô hình vận hành sản phẩm (product operating model) làm nền tảng cốt lõi. Nếu thiếu đi cơ sở này, việc tăng tốc độ phát triển bằng AI sẽ chỉ gây ra sự hỗn loạn thay vì tạo ra giá trị.​

5. Để rào cản rủi ro lấn át cơ hội kiến tạo​

Khi đối mặt với bài toán tốc độ và an toàn, nhiều nhà lãnh đạo thường coi các vấn đề về quy định, tính minh bạch và bảo mật dữ liệu là những "chướng ngại vật không thể vượt qua" thay vì là những yếu tố cần được quản trị. Đa số các nhà quản lý cấp cao có xu hướng chỉ sử dụng các tiêu chuẩn để đo lường hiệu suất và hiệu quả hoạt động của AI (ví dụ: tốc độ, khả năng mở rộng), trong khi lại xem nhẹ các khía cạnh đạo đức và tuân thủ. Chính sự chần chừ và thiếu trọng tâm này đã dẫn đến việc 47% lãnh đạo C-suite thừa nhận rằng tổ chức của họ đang phát triển và phát hành các công cụ Gen AI quá chậm.​

Các điểm đáng suy ngẫm​

• Không gian cho phép (Permission space) khổng lồ: Trái với quan niệm rằng nhân viên luôn e ngại AI sẽ lấy mất công việc của họ, thực chất nhân viên đang dành sự tin tưởng rất lớn cho chính người sử dụng lao động trong việc triển khai AI một cách có đạo đức, an toàn (với tỷ lệ lên tới 71%). Niềm tin này thậm chí còn cao hơn sự tin tưởng dành cho các tổ chức giáo dục hay chính phủ, chứng tỏ ban lãnh đạo đang nắm trong tay "không gian cho phép" rất lớn để hành động táo bạo và quyết liệt.​
• Nút thắt chuyển dịch: Từ việc chỉ thực thi (executor), AI sẽ biến con người thành người định nghĩa (definer) và định hướng chiến lược. Do đó, lãnh đạo phải thôi quản lý vi mô và bắt đầu trao quyền để tái định hình quy trình công việc của nhân sự, chuyển từ quản lý "hệ thống ghi chép" truyền thống sang "hệ thống hành động" có năng lực thích ứng với tốc độ thời gian thực.​

Kết luận và khuyến nghị áp dụng​

1. Tổ chức, đơn vị, doanh nghiệp xây dựng: Các doanh nghiệp không nên triển khai AI theo phong trào hoặc coi nó đơn thuần là một công cụ IT cài đặt thêm. Ban lãnh đạo cần nhìn nhận đây là cơ hội để "tái cấu trúc" (rewire) mô hình quản trị. Hãy bắt đầu từ việc đồng thuận về một lộ trình chiến lược rõ ràng, kiến tạo không gian tâm lý an toàn cho nhân viên thử nghiệm và tích hợp AI vào quy trình lõi như soạn thảo & tra cứu văn bản pháp luật, soạn thảo văn bản, tờ trình, quyết định, viết báo cáo, soạn hồ sơ thầu, soạn EIR (hay pre-BEP, BEP) trong ứng dụng BIM, soạn thuyết minh, chỉ dẫn thiết kế, dự toán, bóc tách khối lượng, quản lý chi phí... nhằm mang lại sức mạnh cạnh tranh bền vững.​
2. Các kỹ sư, nhân viên, cá nhân tham gia các dự án xây dựng: Đừng thụ động chờ đợi tổ chức trang bị sẵn mọi thứ. Với thực tế là AI sẽ thay đổi hoàn toàn cách quản lý vòng đời phát triển dự án và thu gọn quy mô đội nhóm, các kỹ sư cần nhanh chóng nâng cấp kỹ năng. Hãy bắt đầu rèn luyện tư duy hệ thống, khả năng đặt câu hỏi, sử dụng Project ChatGPT hay Gem hay NotebookLM, Gen AI làm "trợ lý thông minh" để tự động hóa các công việc lặp lại và định vị bản thân ở vai trò người giải quyết các bài toán chiến lược cấp cao.​
3. Các bạn sinh viên: Sinh viên - những nhà quản lý tương lai - cần ý thức rõ ràng rằng năng lực then chốt trong thập kỷ tới không chỉ là chuyên môn ngành hẹp, mà là năng lực học tập tự định hướng (heutagogy), khả năng làm chủ việc huấn luyện và sử dụng các Tác nhân hay Trợ lý AI (AI Agent) phục vụ công việc. Hãy học hỏi, làm quen việc sử dụng AI, trang bị tư duy linh hoạt và năng lực phản biện sắc bén kết quả AI trả lời ngay từ khi còn trên ghế nhà trường để không trở thành những mắt xích tư duy xơ cứng cản trở sự chuyển dịch công nghệ khi bước vào môi trường thực tế.​
4. Các tổ chức, cá nhân khác: Bất kể quy mô hay ngành nghề, các nhà quản lý cần thay đổi ngay tư duy đổ lỗi cho sự e ngại của nhân sự hay rào cản kỹ thuật. Lãnh đạo phải đóng vai trò là "chất xúc tác", tập trung vào việc định hình các bài toán lớn, xây dựng hệ sinh thái làm việc hiệp đồng giữa trí tuệ con người và trí tuệ máy móc, đồng thời dám đặt ra những tham vọng chuyển đổi sâu sắc để bứt phá.​
5. Công ty Giá Xây Dựng (GXD): Với vị thế là đơn vị tiên phong trong lĩnh vực phần mềm và đào tạo xây dựng, Ban lãnh đạo GXD cần tiếp tục thể hiện tầm nhìn táo bạo của mình. Thay vì chỉ cung cấp phần mềm, GXD hãy dẫn dắt thị trường bằng việc cung cấp các giải pháp tái cấu trúc quy trình nghiệp vụ (Rewiring) cho các doanh nghiệp xây dựng (gồm huấn luyện, xây dựng giúp các Trợ lý AI theo quy trình nghiệp vụ, chuyển giao các bộ dữ liệu mẫu...). Bằng cách tích hợp sâu các mô hình Trợ lý AI vào hệ sinh thái phần mềm Dự toán, QLDA, QLCL, GXD sẽ giúp khách hàng phá vỡ các rào cản quản trị cũ, chuyển đổi toàn diện từ "hệ thống ghi chép" tĩnh sang "hệ thống hành động" mang đậm tính dự báo và tối ưu hóa thời gian thực.​

--------------------------------------------------------------------------------​

Tài liệu tham khảo:​

1. McKinsey & Company (2025). AI in the workplace: A report for 2025. [Online] <https://www.mckinsey.com>. [Ngày truy cập: 07 tháng 05 năm 2026].​
2. Planview Blog (2026). AI Trend Report: 4 Paradigm Shifts to Prepare For. [Online] <https://blog.planview.com>. [Ngày truy cập: 07 tháng 05 năm 2026].​
3. BCG (2026). AI Agents: What They Are and Their Business Impact. [Online] <https://www.bcg.com>. [Ngày truy cập: 07 tháng 05 năm 2026].​

--------------------------------------------------------------------------------​

Thông tin tác giả:​

Ts Nguyễn Thế Anh, Chuyên gia GXD huấn luyện và chuyên giao AI & BIM, CDE & QLDA,​

Admin - diễn đàn giaxaydung.vn, gxd.edu.vn, gxd.vn​

CEO - Giám đốc điều hành Công ty Cổ phần Giá Xây Dựng​

Số 124A, phố Nguyễn Ngọc Nại, phường Phương Liệt, thành phố Hà Nội, Việt Nam​